Ngày 29 tháng 6 năm 2024 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật số 43/2024/QH15 với nội dung sửa đổi bổ sung một số điều của các luật quan trọng như Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh Bất động sản và Luật Các tổ chức tín dụng là một bước đi cần thiết nhằm điều chỉnh đồng bộ khung pháp lý tạo thuận lợi cho việc áp dụng thực tế với xử lý các tình huống pháp lý phát sinh trong quá trình phát triển kinh tế xã hội.
Việc ban hành Luật 43/2024 không chỉ thể hiện quyết tâm của nhà nước trong cải cách hành chính với minh bạch pháp lý mà còn mang ý nghĩa thiết thực đối với các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người dân. Trong bối cảnh nhiều chính sách đang dần đi vào đời sống cho nên việc nắm rõ nội dung với tác động của luật mới sẽ giúp các chủ thể có sự chuẩn bị chủ động đúng hướng.
Những điểm mới nổi bật của Luật 43/2024/QH15
Luật số 43/2024/QH15 được ban hành với mục tiêu hoàn thiện các quy định còn thiếu đồng bộ hay không còn phù hợp với thực tiễn trong bốn bộ luật trụ cột. Nội dung sửa đổi tập trung vào ba nhóm chính bao gồm hiệu lực thi hành với các quy định chuyển tiếp với xử lý những trường hợp tồn đọng.
Trước tiên là Luật Đất đai một trong những nội dung đáng chú ý là việc bãi bỏ hiệu lực của Nghị quyết số 132 về việc sử dụng đất quốc phòng an ninh kết hợp với hoạt động kinh tế kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2025 nhằm chấm dứt tình trạng sử dụng đất quốc phòng sai mục đích hay không minh bạch đồng thời siết chặt kỷ luật quản lý đất đai trong lĩnh vực đặc biệt này.
Ngoài ra đối với các dự án đầu tư đã được lựa chọn nhà đầu tư trước ngày 1 tháng 8 năm 2024 nhưng chưa thực hiện thủ tục giao đất hay cho thuê đất luật cho phép tiếp tục hoàn tất hồ sơ theo quy định cũ đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2024 bảo đảm quyền lợi cho các nhà đầu tư tránh việc gián đoạn hay đình trệ do thay đổi quy định giữa chừng.
Với Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh Bất động sản Luật 43/2024 điều chỉnh thời điểm có hiệu lực của các luật này sang ngày 1 tháng 8 năm 2024 thay vì ngày đầu năm như dự kiến ban đầu. Việc lùi thời điểm có hiệu lực giúp các cơ quan chức năng và đối tượng chịu tác động có thời gian chuẩn bị kỹ hơn về mặt thể chế với hướng dẫn cả triển khai thực tiễn.
Luật Các tổ chức tín dụng cũng được cập nhật tương ứng cùng những quy định mới về cơ cấu lại ngân hàng với xử lý nợ xấu quản lý rủi ro và các biện pháp bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng sẽ chính thức áp dụng từ tháng 8 năm 2024. Sự đồng bộ trong thời điểm hiệu lực giữa các luật có liên quan góp phần bảo đảm tính liên kết trong áp dụng pháp luật tránh tình trạng xung đột hay hiểu sai quy định.
Tác động thực tiễn của Luật 43/2024 đến các bên liên quan
Đối với cơ quan quản lý nhà nước luật này giúp tháo gỡ nhiều vướng mắc trong quá trình thi hành luật trước đó đặc biệt trong quản lý đất đai thì việc chấm dứt cơ chế sử dụng đất quốc phòng kết hợp kinh tế sẽ góp phần tăng cường hiệu lực pháp luật hạn chế tình trạng sử dụng đất không đúng mục đích đồng thời quy định chuyển tiếp về lựa chọn chủ đầu tư dự án giúp tránh gián đoạn trong thu hút đầu tư duy trì tiến độ phát triển đô thị và công nghiệp.
Đối với doanh nghiệp việc điều chỉnh hiệu lực luật mang lại thời gian cần thiết nhằm chuẩn bị thích nghi với các yêu cầu mới. Các nhà đầu tư bất động sản, ngân hàng thương mại hay đơn vị cung cấp dịch vụ tài chính có thể rà soát lại hợp đồng, hồ sơ và quy trình nội bộ bảo đảm phù hợp với luật mới ngay khi luật có hiệu lực. Việc cho phép tiếp tục hoàn tất thủ tục đất đai đến hết năm 2024 tạo điều kiện cho doanh nghiệp tránh bị kẹt giữa hai giai đoạn chuyển tiếp pháp lý.
Đối với người dân luật mới góp phần bảo vệ tốt hơn quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và các lợi ích hợp pháp trong quan hệ tín dụng. Khi các quy định pháp luật trở nên rõ ràng minh bạch hơn thì người dân có thể yên tâm khi tham gia giao dịch đầu tư hay giải quyết tranh chấp. Việc thống nhất hiệu lực các luật liên quan cũng giúp giảm thiểu sai lệch trong hướng dẫn với thực thi từ địa phương đến trung ương.
Một số lưu ý khi áp dụng Luật 43/2024/QH15
Dù luật đã có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8 năm 2024 nhưng một số quy định mang tính chuyển tiếp sẽ được áp dụng đến cuối năm do đó các cơ quan hay tổ chức và cá nhân cần lưu ý các mốc thời gian quan trọng trong từng điều khoản cụ thể tránh sai sót trong thực hiện.
Với các dự án đầu tư cần xác minh rõ thời điểm lựa chọn chủ đầu tư nộp hồ sơ với tiến độ thủ tục mục đích xác định được áp dụng quy định cũ hay mới. Việc áp dụng đúng quy định chuyển tiếp sẽ giúp hồ sơ không bị trả lại hay kéo dài thời gian xử lý không cần thiết.
Đối với các cơ quan chuyên môn như Sở Tài nguyên và Môi trường, Sở Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước chi nhánh địa phương cần tổ chức tập huấn cập nhật hướng dẫn thực hiện với phối hợp liên ngành chặt chẽ tránh xung đột trong xử lý hồ sơ.
Với người dân việc nắm bắt nội dung thay đổi của luật nhất là liên quan đến quyền sử dụng đất và nhà ở là rất cần thiết. Khi tham gia mua bán chuyển nhượng hay thừa kế hay góp vốn bằng quyền sử dụng đất người dân nên tham khảo tư vấn pháp lý hay hướng dẫn của cơ quan chức năng bảo đảm giao dịch hợp pháp và an toàn.
Luật 43/2024/QH15 là một bước điều chỉnh kịp thời khắc phục các điểm nghẽn trong áp dụng luật bảo đảm tính liên thông trong hệ thống pháp luật mà chỉ bằng việc sửa đổi một số điều quan trọng của các luật liên quan đến đất đai, nhà ở, bất động sản và tín dụng quốc hội đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý linh hoạt hơn thực tế hơn dễ thực hiện hơn.